Mieczysław Fogg

Osobiście najchętniej występowałem w „Lucynie” na Nowym Świecie.

Mieczysław Fogg, Zbigniew Karol Rogowski, Od palanta do belcanta, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1976.

Osobiście najchętniej występowałem „U Aktorek” przy Piusa (dawna nazwa ulicy Pięknej).

Mieczysław Fogg, Zbigniew Karol Rogowski, Od palanta do belcanta, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1976.

Znajdująca się w eleganckim pałacyku przy ul. Pięknej 12, kawiarnia „U Aktorek” zyskała status legendy wśród warszawskich lokali. Nie była to jednak zwykła kawiarnia – stanowiła prawdziwe centrum kultury. W jej klimatycznych wnętrzach organizowano występy artystyczne, koncerty oraz wieczory poetyckie, tworząc przestrzeń, w której goście mogli poczuć się częścią niezwykłej, twórczej społeczności.

Kawiarnia „U Aktorek” otworzyła swoje podwoje w kwietniu 1940 roku, a jej założycielami był zespół związany z „Café Bodo”. Mieściła się w budynku, który jeszcze przed wojną słynął jako miejsce towarzyskich spotkań. W czasie okupacji stała się azylem dla artystów i ostoją normalności dla warszawiaków w obliczu wojennej zawieruchy.

Jedną z najbardziej znanych kawiarni wojennych była ta prowadzona przez bezrobotnych aktorów. Jej nazwa nawiązywała do filmu „Znachor”, w którym główną rolę grał Kazimierz Junosza-Stępowski, wybitny aktor i pierwszy gospodarz kawiarni. Miejsce to szybko zyskało popularność na mapie Warszawy. Oprócz występów artystycznych, dużą atrakcją dla gości były pokazy „lokalnego czarodzieja”, który swoimi sztuczkami bawił najmłodszych. Kawiarnia cieszyła się powodzeniem aż do momentu wybuchu powstania, które zakończyło jej działalność.

Café Bodo – nieistniejąca już kawiarnia w Warszawie przy ul. Pierackiego 17 (obecnie ul. Foksal 17), założona z inspiracji aktora Eugeniusza Bodo. Działała przed II wojną światową i w czasie okupacji niemieckiej jako kawiarnia artystyczna, w której kelnerami byli znani aktorzy. Kawiarnia istniała w latach 1939–1940

Profil artystyczny U Aktorek było zjawiskiem wyjątkowym: jedynym lokalem prowadzonym przez wybitne aktorki teatralne – Elżbietę Barszczewską, Mieczysławę Ćwiklińską, Zofię Lindorfównę, Marię Malicką i Janinę Romanównę – który stał się jednocześnie ważną sceną muzyczną. Lokal otwarty w kwietniu 1940 roku w pałacyku Radziwiłłów łączył profil teatralno-towarzyski z muzycznym, skupiając szerokie środowisko artystyczne. Był najdroższym i jednym z najbardziej eleganckich lokali czasu wojny.

Artyści i repertuar Lista artystów występujących u Aktorek jest najdłuższa ze wszystkich lokali. Codziennie od 10.00 do godziny policyjnej koncertowały kolejne zespoły: George Scott na porankach, duet Nowicki–Witucki od października 1940 roku, duet Lutosławski–Panufnik od początku 1941 roku (z repertuarem obejmującym Ellingtona i Gershwina), orkiestra Jana Ziółkowskiego z fenomenalnym saksofonistą Aleksandrem Tunelem i gitarzystą Leopoldem Kronenbergiem, orkiestra skrzypka Tawroszewicza, orkiestra Braci Brodzińskich do czerwca 1944 roku. Wśród wokalistów i solistów pojawiali się: Mieczysław Fogg, Hanka Brzezińska, Jan Ekier, Ewa Bandrowska-Turska, trio Sióstr Burskich, Mira Zimińska i Tola Mankiewiczówna.

Klimat i grupa docelowa Klimat U Aktorek był ciepły, kameralny i głęboko zakorzeniony w przedwojennej kulturze towarzyskiej Warszawy. Edmund Fetting wspominał, że sama Mieczysława Ćwiklińska podawała mu lemoniadę – co oddaje niezwykły, domowy charakter miejsca. Lokal był ostoją normalności i piękna dla warszawskiej inteligencji i środowiska artystycznego. Obecność wybitnych aktorek jako gospodyń nadawała mu aurę salonu literackiego równie mocno co kawiarni muzycznej.

Unikalne cechy U Aktorek było jedynym lokalem w okupowanej Warszawie prowadzonym przez wybitne aktorki jako właścicielki i kelnerki jednocześnie. Przecięcie świata teatru, muzyki jazzowej i konspiracji tworzy unikalną, wielowarstwową przestrzeń kulturalną. Żaden inny lokal nie skupił wokół siebie tylu wybitnych artystów reprezentujących tak różne dziedziny.

Profil artystyczny Swann, sąsiadujący z Bodegą w Pasażu Italia i nawiązujący nazwą do powieści Marcela Prousta, był lokalem o charakterze nocnego klubu z regularnym programem muzycznym. Działający od drugiej połowy lat 30., w czasie okupacji stał się jednym z najważniejszych miejsc jazzowych Warszawy – choć o bardziej intymnym i mocnym charakterze niż Bodega. Wyróżniał się dwoistością profilu: w różnych okresach był sceną zarówno swingową, jak i poważną muzyczną.

Artyści i repertuar Podobnie jak w Bodedze, dwa kluczowe nazwiska to Stasiak i Scott. Orkiestra Bronisława Stasiaka była tu stałym zespołem, a George Scott koncertował do ostatnich miesięcy przed powstaniem. Juliusz Skowroński wspominał, że chodził do Swanna specjalnie słuchać orkiestry Scotta z czterema saksofonistami, grającej Ellingtona (Caravan, Dinah). Jan Markowski akompaniował tu Mieczysławowi Foggowi, który po raz pierwszy zaśpiewał tu Ukochana ja wrócę oraz polską wersję Lili Marlen. W pewnym okresie koncertowała tu również orkiestra pod dyrekcją Jerzego Sillicha z programem operowo-symfonicznym, co czyniło ze Swanna lokal jedyny w swoim rodzaju – łączący swing z muzyką poważną pod jednym dachem.

Klimat i grupa docelowa Swann wraz z Bodegą tworzył nierozerwalną parę. Publiczność była podobna – miejska młodzież, osoby związane z konspiracją, melomani i stali bywalcy nocnego życia Warszawy. Nocny, przyćmiony charakter wnętrza z wygodnymi fotelami sprawiał, że Swann był bardziej intymny i mniej formalny niż Bodega z jej pokazami orkiestr. Jak wspominał Wiernicki, szatniarze Swanna podobno współpracowali z AK.

Unikalne cechy Swann jest jedynym lokalem, którego recenzja w prasie stała się świadectwem historycznym o wartości dokumentalnej. Recenzja Lexa z 1943 roku to jedno z niewielu ocalałych bezpośrednich opisów brzmienia orkiestry Scotta i jego sposobu dyrygowania – grającego całym ciałem, będącego żywym wykładnikiem rytmu.

Profil artystyczny Napoleonka była kawiarnią o wyjątkowym klimacie towarzyskim, prowadzoną przez aktorskie małżeństwo Marię Magdę i Adama Brodzisza. Jej profil był salonowo-taneczny z wyraźnymi elementami jazzu – miejscem, gdzie muzyka służyła podtrzymywaniu poczucia normalności w okupowanej stolicy.

Artyści i repertuar Oprawę muzyczną zapewniał stały zespół skrzypka Wiesława Wilkosza w składzie: pianista Gustaw Schneider, saksofonista H. Ogórek, bandżysta S. Ogórek i perkusista Srebrzyński. Regularnie towarzyszył im jako solista Mieczysław Fogg – jeden z najpopularniejszych polskich śpiewaków tamtych lat.

Klimat i grupa docelowa Napoleonka była miejscem ciepłym i towarzyskim, gdzie obecność właścicieli-aktorów nadawała jej charakter prywatnego salonu. Publiczność szukała tu chwili wytchnienia i normalności – muzyka salonowo-jazzowa dawała poczucie ciągłości przedwojennego życia kulturalnego.

Unikalne cechy Napoleonka wyróżnia się spośród innych lokali wyjątkowym charakterem prowadzenia – przez aktorskie małżeństwo, które czyniło z kawiarni przedłużenie swojego artystycznego życia. Obecność Mieczysława Fogga jako stałego solisty nadawała jej szczególny prestiż wokalny.